Dobroczynne rośliny

 

 

Banan (Musa sapientum)

 

Bardzo pożywne, lekkostrawne. Zawierają dziesięć witamin, m.in. A, C, B1, B2, E, PP, osiemnaście składników mineralnych i elementów śladowych, w tym dużo potasu i magnezu. Mają tym samym bardzo korzystny wpływ na pracę serca, mięśni i nerwów. Są bogate w węglowodany - podstawowe źródło energii dla naszego organizmu. Są niemal zupełnie pozbawione tłuszczu. Zaleca się je przy schorzeniach przewodu pokarmowego (m.in. biegunce) i w dużym stresie. Można je też stosować zewnętrznie jako odżywcze maseczki.

Uprawa: Można je uprawiać w doniczkach. Wymagają miejsca słonecznego i przestronnego bez przeciągów, oraz wilgotnego podłoża. Od listopada do lutego należy ograniczyć podlewanie, za to często zraszać liście.

 

Berberys pospolity (Berberis communis)

 

Krzew kolczasty występujący w ogrodach, w zaroślach, czasem jako żywopłot. Osiąga 1,5-2,5 m wysokości. Jego kwiaty są żółte, pachnące, owoce czerwone. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście, owoce oraz korę. Liście stosowane są jako środek na schorzenia wątroby, w zapaleniu dróg żółciowych i na obniżenie temperatury. Owoce zawierają cukry, garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne i bardzo dużo witaminy C i E. Są bardzo kwaśne i świetnie gaszą pragnienie oraz pobudzają apetyt. Okazują się pomocne przy leczeniu przeziębienia, grypy, anginy i reumatyzmu. Kora zawiera liczne alkaloidy, zwłaszcza berberynę i jest stosowana przy wzdęciach, braku apetytu, słabym wydzielaniu żółci i moczu. Stwierdzono, że berberyna działa też antynowotworowo.

Uprawa: Korę oraz korzeń zbiera się wiosną. Zbiór liści można przeprowadzać przez cały okres wegetacyjny natomiast owoce

należy zbierać jesienią. Zebrane surowce suszy się w warunkach naturalnych, w zacienionym i przewiewnym miejscu lub w

suszarniach ogrzewanych do 40 stopni C.

 

Cebula (Allium Cepa)

 

Jedna z najstarszych roślin uprawianych przez człowieka, znana od ponad 5000 lat. Cebula zawiera związki siarki, fosforu, magnezu oraz cynk i krzem mające bardzo pozytywne działanie na organizm. Wzmacniają one odporność, miedź ma wpływ na regenerację tkanki płucnej, wapń i żelazo odgrywają ważną rolę w tworzeniu czerwonych ciałek krwi i tkanki kostnej, fosfor zaś wspomaga funkcjonowanie szarych komórek mózgowych. Z kolei zawarta w cebuli glukoza, inne związki organiczne oraz witaminy z grupy B i witaminy E i PP mają bardzo pozytywny wpływ na procesy witalne organizmu. Działają ponadto żółciopędnie, wzbudzają apetyt i stymulują układ trawienny. Najbardziej znane i szeroko wykorzystywane jest działanie bakteriobójcze cebuli. Zwalcza ona infekcje dróg oddechowych, przy suchym kaszlu pomocne są jej przetwory, np. z miodem. Zaleca się ją ponadto przy nadciśnieniu i nadmiarze cukru we krwi. Okłady z ugotowanej cebuli stosuje się przy bólach reumatycznych.

 

Czosnek (Allium sativum)

 

Czosnek jest uprawiany jako roślina przyprawowa i lecznicza. Ma specyficzny bardzo ostry zapach i palący smak. Zawiera fitocydy, sole mineralne (wapń, żelazo, fosfor, siarka, jod, cynk i magnez), a ponadto związki cukru, olejek lotny, witaminy A, B, C. Znane jest jego działanie odkażające drogi oddechowe i przewód pokarmowy oraz obniżające ciśnienie krwi i poziom cholesterolu. Aktywne substancje zawarte w czosnku przeciwdziałają wzdęciom, są żółciopędne, odmładzają organizm, działają antymiażdżycowo, zwalczają reumatyzm i artretyzm a także oczyszczają organizm z różnych substancji trujących. W aptekach dostępne są gotowe preparaty z czosnku, np. Alliofil w tabletkach.

 

Dziewanna (Verbascum densifforum)

 

Roślina dwuletnia, występuje na piaszczystych i kamienistych nieużytkach, przy drogach prawie w całej Europie, ma prostą wznoszącą się, najczęściej pojedynczą łodygę. Osiąga do 2 m wysokości. Surowcem leczniczym jest kwiat dziewanny. Zawiera on związki flawonoidowe, śluzowe, ślady cukru i olejku lotnego. Dzięki temu dziewanna ma działanie wykrztuśne i osłonowe, jest skuteczna przy uporczywym kaszlu, chrypce, katarze, napar zaś działa rozkurczowo, przeciwzapalnie, dezynfekująco oraz napotnie. Dziewanna jest zalecana także przy stanach zapalnych żołądka, jelit i dróg moczowych. Można ją stosować również zewnętrznie - nalewką alkoholową z kwiatów naciera się ciało w przypadku zapalenia korzonków nerwowych. W przemyśle kosmetycznym stosuje się dziewannę jako środek rozjaśniający włosy i nadający im połysk.

Uprawa: Na wiosnę należy wykopać młode jednoroczne rozetki i posadzić w ogrodzie, najlepiej na stanowisku zacisznym i słonecznym. W kolejnych latach roślina wysieje się sama. Kwiaty zbiera się przez okres kilku tygodni w suche i słoneczne dni, w miarę jak się rozwijają. Suszy się je w cienistym i przewiewnym miejscu, w temperaturze do 35 stopni C. Nie wolno zgniatać płatków, aby nie straciły złotego koloru.

 

Geranium (Pelargonium graveolens)

 

Roślina znana jest z przyjemnego zapachu, wydzielanego przy najlżejszym potrąceniu. W zależności od gatunku może to być zapach cytrynowy, różany lub gałki muszkatałowej. Największe plantacje znajdują się w południowej Europie, północnej Afryce i Azji. Wywar ze świeżych liści geranium stosuje się przy chorobach żołądka, zapaleniu gardła, przeziębieniu i katarze. Geranium ma też szerokie zastosowanie zewnętrzne: przy chorobach skóry i bólach głowy stosuje się okłady z soku; na uspokojenie i poprawę koncentracji dobre są inhalacje, a na poprawę tłustej cery korzystnie wpływają napary.

Uprawa: Geranium kupuje się w kwiaciarniach lub można ukorzenić sadzonki. Powinno rosnąć w miejscu przewiewnym i słonecznym. Wiosną i latem wymaga obfitego podlewania.

 

Głóg (Crataegus)

 

Występuje w lasach i zaroślach oraz w parkach jako ciernisty krzew lub żywopłot. Surowcem leczniczym są kwiatostany wraz z liśćmi oraz owoce. Kwiaty i liście zawierają znaczne ilości związków flawonoidowych, sporo witaminy C, a także witaminy z grupy B, szczególnie B1. Owoce zawierają natomiast związki goryczowe, kwasy organiczne, garbniki, olejek eteryczny, prowitaminę A i związki mineralne. Wyciągi z kwiatów i liści działają rozkurczowo na naczynia krwionośne, mięśnie gładkie jelit, macicy, dróg moczowych i wieńcowe naczynia serca, oraz obniżają ciśnienie krwi. Zmniejszają ponadto pobudliwość ośrodkowego układu nerwowego i dzialają uspokajająco. Owoce mają podobne działanie, z tym że jako lek rozkurczowy i uspokajający, są znacznie słabsze. Preparaty z głogu - napary, nalewki i odwary - stosuje się przy nadciśnieniu, nerwicach serca, zawrotach głowy, problemach z krążeniem i bezsenności. Kwiaty i owoce głogu wchodzą w skład gotowych mieszanek ziołowych, jak np. Cardiosan i Sklerosan a także płynnych wyciągów, z których najbardziej znane to: Cardiol C, Cardiogran, Crevisol, Neocardina, Intractum Crataegi i in. Napar z głogu można też sporządzić we własnym zakresie: łyżkę suszonych kwiatów lub zmiażdżonych owoców należy zalać jedną szklanką wody i podgrzewać pod przykryciem, nie dopuszczając do wrzenia, przez 20 minut. Ostudzić, przecedzić i pić dwa razy dziennie po pół szklanki.

 

 

 

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)

 

Ta wieloletnia roślina rośnie na łąkach, pastwiskach, przy drogach i osiąga do 90 cm wysokości. Charakteryzuje się silnym balsamicznym zapachem. Jest jednym z najważniejszych ziół leczniczych. Właściwości lecznicze mają koszyczki kwiatowe oraz ziele. Krwawnik zawiera olejek lotny, w skład którego wchodzą m.in. azulen, związki flawonoidowe, substancje gorzkie, garbniki i sole mineralne, jest też bogaty w witaminy, zwłaszcza z grupy A, C i K. Krwawnik ma działanie przeciwzapalne, bakteriostatyczne, przeciwskurczowe, powstrzymuje krwawienie, obniża ciśnienie krwi. Ziele to stosuje się (zewnętrznie) przy chorobach skórnych i zapaleniu dziąseł, wewnętrznie przy owrzodzeniach żołądka, jelit i hemoroidach, wzdęciach, zaparciach, przy krwotokach płucnych, nerek i bólach menstruacyjnych. Aktywne substancje krwawnika pobudzają wydzielanie żółci i soków trawiennych, wspomagając działanie układu trawiennego i przyspieszając przemianę materii. W kosmetyce napary z kwiatów stosowane są do relaksujących kąpieli i pielęgnacji cery. Krwawnik najczęściej stosuje się w mieszankach z innymi ziołami. Wchodzi on w skład m.in. następujących mieszanek: przeciwmiażdżycowej Sclerosan, żółciopędnej Cholagoga II, uspokajającej Nervosan, poprawiającej przemianę materii Degrosan i in. Można też samemu przygotować napar: jedną łyżkę ziela zalać szklanką wrzątku, po 20 min. przecedzić i pić 2-3 razy dziennie po pół szklanki.

 

Lawenda lekarska (Lavandula officinalis)

 

Wieloletnia roślina śródziemnomorska uprawiana u nas na potrzeby przemysłu perfumeryjnego i farmaceutycznego. Charakteryzuje ją przyjemny orzeźwiający zapach. Do celów leczniczych używa się kwiaty. Głównym ich składnikiem jest złożony olejek eteryczny, ponadto garbniki, sole mineralne i kwasy organiczne. Lawenda ma działanie uspokajające, antydepresyjne i bakteriobójcze, działa też moczopędnie, rozkurczowo, pobudza układ trawienny. Lawendę stosuje się zewnętrznie - przy leczeniu grypy, przeziębieniach i astmie (inhalacje), przy ranach i oparzeniach. Napar z kwiatów pomaga przy problemach z zasypianiem. Roślina znajduje też zastosowanie przy takich schorzeniach jak: niedokwaśność, kolki, biegunki, bóle miesiączkowe, zapalenie pęcherza moczowego, nadciśnienie, arytmia serca, reumatyzm, bóle mięśniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe. Kwiaty lawendy wchodzą w skład różnych gotowych preparatów, m.in. popularnego Nervosolu.

Uprawa: Młode rośliny kupione w pojemnikach sadzimy wiosną w zacisznym i słonecznym miejscu, w ziemi niezachwaszczonej, w miarę wilgotnej. Kwiaty zbiera się zaraz po ich otwarciu, liście w dowolnym czasie.

 

Lubczyk (Levisticum officinale)

 

Roślina wieloletnia uprawiana w ogrodach lub, na większą skalę, dla celów spożywczych. Ma intensywny korzenny zapach. Jej liście, korzeń i nasiona stosuje się głównie jako przyprawę w kuchni. Surowcem leczniczym są grube korzenie i kłącze. Znajdujący sie w nich olejek eteryczny zawiera związki ftalidowe (pochodne kwasu ftalowego - butyloftalidy), kumaryny i furanokumaryny (m.in. bergapten i psolaren), kwasy polifenolowe (m.in. kwas kawowy i chlorogenowy), fitosterole, skrobię. Odwar korzenia lubczyka wykorzystywany jest w przypadku nieżytów dróg moczowych i niewydolności nerek. Przetwory z lubczyka łagodzą też bóle menstruacyjne i działają moczopędnie. Zewnętrznie odwary są pomocne przy problemach skórnych. Napary i wywary z lubczyka uważane są za afrodyzjak.

 

Melisa lekarska (Melissa officinalis)

 

Jej ojczyzną jest Azja Mniejsza i rejon Morza Śródziemnego. Obecnie uprawia się ją w wielu krajach Europy południowej i środkowej jako roślinę przyprawową i leczniczą. Jest byliną osiągającą 50-100 cm, wydzielającą bardzo przyjemny cytrynowy zapach. Surowcem lekarskim jest liść i ziele. Zawierają one m.in. olejek lotny o złożonym składzie, garbniki, kwasy organiczne i gorycze, prowitaminę A i witaminę C. Melisa ma działanie uspokajające, rozkurczowe, wzmacniające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Jest skuteczna m.in. przy bezsenności, wyczerpaniu nerwowym, nerwicy serca, bólach głowy i dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Wyciąg z melisy jest ponadto stosowany zewnętrznie - poprawia ukrwienie skóry, ma działanie odtłuszczające i bakteriobójcze. Melisa wchodzi w skład wielu leków uspokajających, jak np. Nervosol, Melisana, Sedomix, kapsułki Persen i in.

 

Uprawa: Wymaga miejsca słonecznego, bez przeciągów. Wskazana jest gleba żyzna, bogata w wapń, w miarę wilgotna. Rozmnaża się ją najczęściej jako młodą sadzonkę z nasion. Ziele ścina się tuż przed kwitnieniem lub w jego trakcie, czyli w czerwcu/lipcu, wieże i listki natomiast bezpośrednio przed użyciem. Zebrany surowiec trzeba jak najszybciej poddać suszeniu. Suszenie przeprowadza się najczęściej w warunkach naturalnych, w przewiewnym zacienionym miejscu. W przypadku suszenia w suszarniach nie należy przekraczać temperatury 35 stopni C. Melisę można też uprawiać w doniczce w warunkach domowych, wówczas jednak trzeba ją dość często i silnie przycinać.

 

Mięta (Mentha piperita)

 

W Polsce występuje ok. 10 gatunków dziko rosnącej mięty, najczęściej nad brzegami rzek, w miejscach półcienistych, na obrzeżach lasów i zarośli. Dla celów leczniczych wykorzystuje się najczęściej miętę pieprzową, roślinę wieloletnią nie występującą w stanie dzikim. Jest byliną o wysokości 30-90 cm. Surowcem wykorzystywanym w farmaceutyce są pojedyncze liście i nie kwitnące jeszcze szczyty pędów z liśćmi. Do najważniejszych składników mięty należą: olejek lotny, garbniki, gorycze, kwasy organiczne. Mięta ma działanie bakteriobójcze, przeciwskurczowe, przeciwzapalne, żółciotwórcze i żółciopędne. Wzmaga trawienie, poprawia apetyt i obniża ciśnienie krwi. Stosuje się ją przy zaburzeniach woreczka żółciowego i dróg żółciowych, w kamicy żółciowej, żółtaczce, przy wzdęciach, kolce jelitowej, a także przy zaburzeniach przewodu pokarmowego, układu nerwowego, bezsenności, migrenie oraz zaburzeniach menstruacyjnych. Przy nieżycie nosa, zapaleniu gardła krtani i dróg oddechowych używa się mentolu uzyskiwanego z olejku miętowego. Naparem z liści można też płukać gardło.


 

[ Cookies - info ]Oprogramowanie CMS: DragoN-NogarD © ( www: http://nogard.pl )